logo-hnv

Sách Văn

Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn

Đọc sách hay cũng giống như trò truyện với các bộ óc tuyệt vời nhất của những thế kỷ đã trôi qua.

THƯ NHÀ XUẤT BẢN

Nhà văn với đời sống

NHỮNG HÉ LỘ KỲ DIỆU LIÊN QUAN ĐẾN TẬP THƠ CỬA MỞ

Hơn 40 năm về trước, tập thơ Cửa mở của nhà thơ Việt Phương ra đời và gây một tiếng vang lớn. Những bài thơ trong Cửa mở mở ra nhiều sự thật mà không phải ai cũng chấp nhận được những sự thật ấy. Công bố những sự thật ấy chính là một phần làm nên vẻ đẹp của thơ ca và làm nên nhân cách nhà thơ.

 Khi Cửa mở ra đời, nhà thơ Việt Phương đã phải đối mặt với những phản ứng dữ dội. Nhưng có một sự thật đau lòng là : những phản ứng dữ dội ấy lại chủ yếu đến từ một số nhà thơ. Trong khi đó, những người lãnh đạo đất nước lại mang một cái nhìn khác. Họ rất hiểu và rất tin vào tình yêu con người và yêu đất nước của nhà thơ Việt Phương. Một trong những người lãnh đạo đất nước như thế là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng Võ Nguyễn Giáp đã có những hành động cụ thể để bảo vệ một nhà thơ chân chính của đất nước mình. Ông đã nói về tập Cửa mở khi quanh tập thơ này là những phản ứng nặng nề : “ Cửa sẽ mở”. Và lời của Đại tướng đã trở thành sự thật.

 Thật là phúc lớn cho dân tộc khi những chính trị gia và các nhà thơ ( trí thức ) cùng cất tiếng về những sự thật kể cả những sự thật đau lòng và có cùng khát vọng về tương lại của đất nước mình và cùng hành động cho khát vọng ấy. 

 1.Năm 1970, NXB Văn học in tập thơ “Cửa mở” của Việt Phương. 5300 bản đã bán hết trong hai tuần sau khi phát hành. “Cửa mở” khi ấy thực sự đã gây một tiếng vang lớn, một sự chấn động lớn trong cả giới văn nghệ sĩ, giới chính trị và quần chúng nhân dân, vì hai lý do: Tác giả của “Cửa mở” đã dám nghĩ, dám nói, dám viết những điều mà ở thời kỳ đó người ta cho là cấm kỵ và người dám viết những điều cấm kỵ ấy lại là Việt Phương – thư ký riêng của Thủ tướng chính phủ Phạm Văn Đồng.

19 tuổi, Việt Phương đã bước vào con đường chính trị. Ông là thư ký cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng suốt từ năm 1947 đến khi Thủ tướng Phạm Văn Đồng qua đời vào năm 2000. Nên trước hết ông là một người làm chính trị, một “con vật chính trị” – như lời ông nói – trước khi là một nhà thơ. Việt Phương yêu thơ ca từ nhỏ. Ông chịu ảnh hưởng đó từ người anh trai của mình, nhà thơ Từ Quốc Hoàn. Nhưng phải đến năm 1954, ông mới bắt đầu làm những bài thơ đầu tiên. 30 bài thơ trong tập thơ “Cửa mở” được Việt Phương viết từ năm 1960 – 1970, đặc biệt là giai đoạn nửa cuối những năm 1960. Quãng thời gian đó, với trên dưới 20 năm làm Cách mạng, trải nghiệm với cuộc sống, ông đã thấy cái ghồ  ghê, cái mặt đen, mặt đỏ, mặt tối mặt sáng của cuộc đời, và thấy “chất người trong ta cộng sản thêm chút nữa”. Tất cả những nhận thức đó được Việt Phương mang vào thơ, với hơn 100 bài thơ được ông sáng tác trong 10 năm.

Nhà thơ Việt Phương

Nhắc đến hành trình của sự ra đời tập thơ “Cửa mở” gây chấn động dư luận những năm 1970, không thể không nhắc đến vai trò rất to lớn của ông Như Phong, Giám đốc NXB Văn học. Ông Như Phong là một cán bộ lão thành cách mạng sát cánh bên Trường Chinh, một con người được nhiều người nhận xét là người rất có bản lĩnh. Như Phong thường thường đến CLB Ba Đình để uống bia, nơi Việt Phương thường đến đó để bơi và rèn luyện sức khỏe. Nhà thơ Việt Phương nhớ lại; “Chúng tôi biết nhau và thân nhau khi thường xuyên gặp nhau ở CLB Ba Đình. Khi biết về những bài thơ của tôi, Như Phong lập tức đề nghị: đưa đây, đưa đây…Ông ấy đọc hơn 100 bài thơ của tôi và khuyên tôi nên giữ lại một số bài, vừa là để “làm vốn”, sau này dùng tới, vừa là để tập thơ “Cửa mở” có thể ra đời, vì trong số 100 bài thơ đó, có nhiều bài mà Như Phong cho là “nặng” quá, nếu công bố hết, việc xuất bản “Cửa mở” sẽ gặp nhiều khó khăn. Sau khi lọc qua lọc lại, tập “Cửa mở” với 30 bài thơ đã ra đời”. Việc NXB Văn học đứng ra in tập thơ “Cửa mở” cho Việt Phương vào thời điểm đó được coi là một hành động vô cùng can đảm của giám đốc Như Phong, bởi bản thân Như Phong khi ấy hiểu rất rõ tập “Cửa mở” ra đời sẽ nhận được những luồng dư luận trái chiều vô cùng phức tạp. Sau này trong buổi thảo luận bàn về những vấn đề trong tập “Cửa mở” của Việt Phương, trong đó có nhiều ý kiến khen chê trái chiều, Như Phong cũng là người rất ủng hộ và bảo vệ Việt Phương đến cùng”.

Lần đầu tiên xuất bản “Cửa mở”, 5300 cuốn đã bán hết trong hai tuần. Khi đó, nhà thơ Huy Cận – một người bạn thân của Việt Phương đến NXB để hỏi mua “Cửa mở”, thì NXB Văn học chỉ còn vài chục cuốn. Rất nhiều người, đặc biệt là trong giới văn chương nhận xét: “Cửa mở của Việt Phương có nhiều cái mới mang tính đột phá, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thơ ca và ảnh hưởng cả đến nhận thức của xã hội trong hoàn cảnh xã hội hiện nay”. Sự ủng hộ của dư luận dành cho Việt Phương thể hiện ở chỗ rất nhiều độc giả đã viết thư về bày tỏ cảm xúc với những bài thơ trong tập “Cửa mở” và những trăn trở mà nhà thơ Việt Phương gửi gắm trong đó. Nhà thơ Trần Ninh Hồ khi đó đang ở trong bộ đội đã kể với nhà thơ Việt Phương là có nhiều bộ đội chép tay cho nhau những bài thơ đó rồi truyền đi, mang trong hành trang vào Nam chiến đấu. Vì thế chỉ một thời gian sau, trong miền Nam đã xuất hiện những bản chép tay những bài thơ in trong “Cửa mở”.

Nhưng không phải ai cũng ủng hộ Việt Phương như thế. Bên cạnh một luồng dư luận trong sáng, mạnh mẽ và có tư tưởng mới mẻ ủng hộ Việt Phương, thì cũng có một bộ phận công chúng, trong đó có cả giới trí thức, quân đội và chính trị không chấp nhận được những vần thơ phá cách trong tư tưởng của nhà thơ. Có người nói Việt Phương là phản động, phản cách mạng, là ngậm mực phun đen chế độ. Nhiều tin đồn được tung ra. Khi đó đài BBC đọc lại một số bài trong “Cửa mở” và nói sự kiện thư ký của Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng đã ra một tập thơ phá phách. Điều này khiến hàng loạt tin đồn khác gây áp lực lên Việt Phương. Bản thân Việt Phương cũng rất chân thành khi chia sẻ về những áp lực này: “Cũng có tin có những bộ phận phản động chống Việt Nam ở nước ngoài cho tôi nhiều tiền ở trong tài khoản nằm ở các ngân hàng nước ngoài để tôi “làm loạn”. Cũng có tin tôi, dưới áp lực quần chúng đã bị đưa đi lao động cải tạo, khiến tôi buộc phải trèo qua tường chạy vào ĐSQ Liên Xô xin cư trú chính trị. Rồi có tin cấm lưu hành và thu hồi, nhưng thực chất chưa bao giờ có chuyện cấm thu hồi cả. Chỉ có chuyện này là đúng: Có những lời đề nghị đừng bày “Cửa mở” một cách công khai, “khiêu khích” trong thư viện lớn và trong văn phòng của các sở văn hóa tỉnh”.

 Hai người duy nhất trong giới chính trị mà Việt Phương có giới thiệu tập thơ “Cửa mở” trước khi nó chính thức được xuất bản là đồng chí Trường Chinh và nhà thơ Tố Hữu. Việt Phương nói: “Tôi không đưa thơ của tôi cho anh Phạm Văn Đồng đọc vì anh Đồng không làm thơ, dù tôi biết anh Đồng đã sống một cuộc đời “rất thơ” về nhân cách, về cách đối nhân xử thế. Còn tôi đưa thơ của tôi cho  anh Trường Chinh và anh Tố Hữu đọc vì chúng tôi cùng làm thơ. Chúng tôi vẫn thường chia sẻ thơ ca với nhau như thế. Tôi coi việc đó như lời chia sẻ của những người bạn thơ, những người yêu thơ và thích làm thơ. Trước khi tập thơ cửa mở ra đời, nhiều bài trong tập thơ được tôi chia sẻ với Tố Hữu. Lúc đầu Tố Hữu nói: “Thơ này có cái mới rõ ràng lắm, nhưng mình góp ý là Phương xuống dưới đất đi, Phương hay bay bổng trên những vùng trời xa lạ quá. Khi xuống đất rồi thì Phương vào cái “hàng ngày” đi, thì với cái mới như thế này, chất lượng sẽ còn hơn nhiều”. Nhưng sau có cái sức ép của dư luận, Tố Hữu không còn giữ được thái độ đó với tập thơ “Cửa mở” của tôi. Tố Hữu đã có những lời phê bình về tập thơ của tôi trong một số hội nghị. Tuy nhiên tôi đón nhận điều đó một cách bình thản. Sau những rối rắm của “Cửa mở”, tôi và nhà thơ Tố Hữu vẫn trao đổi thơ phú với nhau. Không ít lần sau này Tố Hữu nói với tôi: “Anh in tập thơ mới đi, tôi sẽ viết lời tựa”. Nhưng tôi từ chối. Vì lúc đó tôi chưa muốn đưa ra những bài thơ của mình”.

Việt Phương kể: “ Có một nhà thơ khi đó là Vụ trưởng của Ban Tuyên huấn Trung ương, là người rất thân với tôi. Khi “Cửa mở” ra,  nhà thơ đó có nói: “Giới văn nghệ rất hoan nghênh tập thơ của cậu. Bản thân, mình cũng muốn viết một bài theo hướng tích cực cho tập “Cửa mở”. Nhưng một tuần sau, ông gặp Việt Phương, vẻ mặt rất buồn, nói: “Không được Phương ạ, về chỗ chính trị có ý kiến cho rằng trong lúc này tập thơ của Phương có gây hại. Mình chẳng những không viết được một bài ủng hộ Phương mà thậm chí còn phải kí vào một bài có ý phê phán. Cuối cùng nhà thơ bạn thân đó phải kí vào bài viết trong đó ít nhiều có phê phán tập thơ của tôi. Bài viết này đăng trên báo Nhân Dân, do một nhà văn miền Nam viết. Tuy có những chuyện đó, nhưng tôi và ông đủ thân thiết để hiểu tấm lòng của nhau, nên sau này tôi chưa bao giờ cảm thấy buồn hay trách cứ về việc đó”.

2. Việt Phương là một người thư ký đặc biệt, có những mối quan hệ rất gần gũi lúc bấy giờ với những lãnh đạo cao cấp như Phạm Văn Đồng, Lê Duẩn, Lê Thanh Nghị, Nguyễn Duy Trinh. Ông có 53 năm giúp việc cho Phạm Văn Đồng, hơn 10 năm giúp việc cho đồng chí Lê Duẩn, ngoài ra ông còn làm việc với đồng chí Lê Thanh Nghị, Nguyễn Duy Trinh. Đã có những lúc cả bốn nhà lãnh đạo: Tổng Bí thư, Thủ tướng, Phó Thủ tướng và Thường trực Ban Bí thư đều giao việc cho ông cùng một lúc, mà bản thân người này không hề biết ông đã được người kia giao cho nhiều công việc. Và Việt Phương kiên nhẫn làm hết tất cả những công việc đó, hoàn thành nó tốt nhất có thể, với tất cả sự nhiệt tình và trách nhiệm mà ông có.

Sở dĩ Việt Phương được tin cậy như thế là bởi những nhà lãnh đạo ấy đánh giá cao chất người của ông. Ông là người có năng lực, có chủ kiến, nói được, viết được. Ông là con người không ham hố về chức quyền, danh lợi. Ở vị trí của Việt Phương, nếu muốn ông có thể có được nhiều đặc quyền, nhưng Việt Phương luôn coi mình là một người trung gian, phản ánh trung thành các sự việc, không nịnh bợ, không lợi dụng quyền lực để mưu cầu lợi ích cá nhân. Ông là một người trung gian có thể tin cậy được, phản ánh trung thực các mối quan hệ giữa người với người, cấp trên với cấp dưới, lãnh đạo với nhân dân, không dùng nó để trục lợi cá nhân. “Không bao giờ tôi cộng thêm cái phần của tôi hay ý kiến cá nhân của tôi khi phản ánh với lãnh đạo hay với những người xunh quanh. Đó là điều khiến người ta tin tôi, vì họ biết tôi không lạm dụng vị trí đấy” – Việt Phương chưa sẻ.

Việt Phương vừa là nhà chính trị, vừa là nhà thơ. Chính trị phải quyết liệt, phải dấn thân, phải lựa chọn và chấp nhận sự trả giá của bản thân và của hành động mà mình có thể gây ra, nhưng chưa bao giờ con người chính trị át được con người của thi ca trong Việt Phương. “Tôi sống. Tôi biết mình là ai. Tôi khiêm cung và nhún nhường” – đó là cách để Việt Phương giữ được tâm hồn thi sĩ trong mình. Tuy “Cửa mở” ra đời đã có rất nhiều tin đồn, rất nhiều ý kiến đồng tình cũng như phản đối, nhưng chưa bao giờ Việt Phương phải chịu quá nhiều áp lực từ dư luận

Việt Phương không bao giờ chối bỏ một sự thật: Ông làm thư ký riêng cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng, và cái “riêng” đó khiến ông mất đi rất nhiều cái riêng khác rồi. Trong khi ông lại là người nhiều  cái riêng của mình. “Tôi có tính riêng, cách riêng, ưu điểm riêng, khuyết tật riêng, năng khiếu riêng, mong muốn riêng. Tôi đã phải đánh mất đi rất nhiều cái riêng để làm thư ký cho các nhà lãnh đạo của đất nước. Tôi vẫn nói điều này với anh Phạm Văn Đồng, anh Lê Duẩn, anh Nguyễn Duy Trinh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, những người đặc biệt gần gũi với tôi. Vì thế tôi coi thơ ca nói chung và tập “Cửa mở” nói riêng  là khoảng trời riêng của tôi, là nơi tôi được sống là mình nhất” - Việt Phương kể: “Không bao giờ tôi đưa thơ cho anh Phạm Văn Đồng đọc. Khi tôi ra tập “Cửa mở”, tôi cũng không đưa cho anh Phạm Văn Đồng đọc trước, dù biết tập thơ ra đời sẽ có nhiều điều phức tạp. Nhiều người hỏi tôi về điều đó, tôi bảo tôi đã làm thư ký cho anh Phạm Văn Đồng bao nhiêu năm của đời tôi rồi, còn một cái khoảng riêng của tôi là thơ mà tôi lại tiếp tục làm “thư ký” đưa thơ cho thủ trưởng nữa thì tôi còn gì nữa”. Đó là những cá tính rất Việt Phương – một cá tính hiếm gặp ở những người ở vị trí giúp việc cho những nhà lãnh đạo cao nhất của đất nước trong thời kỳ đó. Rất nhiều phần tử xấu đã dựa vào sự kiện tập thơ “Cửa mở” ra đời để gây áp lực lên Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Nhưng điều đó chưa bao giờ làm ảnh hưởng đến mối quan hệ của Thủ tướng với người thư ký riêng Việt Phương. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đọc tập “Cửa mở” do Việt Phương tặng, cũng đã nghe những thông tin bàn tán về “Cửa mở”, và Thủ tướng nói với Việt Phương: “Không làm sao Phương ạ. Phương tổ chức những buổi nói chuyện giới thiệu về tập thơ của mình, nói cho họ biết khi mình làm tập thơ ấy mình suy nghĩ những cái gì, để đập tan đi những ý nghĩ vớ vẩn cho rằng tập thơ có hại hay nói chuyện đen tối về chế độ”.

Khi tập “Cửa mở” ra đời được một thời gian, cũng là lúc Việt Phương làm việc với Thủ tướng Phạm Văn Đồng tròn 25 năm. Khi đó ông đã đi đến một quyết định là sẽ rời bỏ vị trí Thư ký riêng của Thủ tướng để đi tìm một công việc khác, để “cái riêng” của mình được tự do phát triển, chứ không phải vì những áp lực của “Cửa mở” như nhiều người đã nghĩ. Khi đó Việt Phương nói với Phạm Văn Đồng: “Trong 5 năm trời, tôi sẽ không phát ngôn. Vì  trong 5 năm đó, tôi nói cái gì, người ta cũng nghĩ tôi lấy từ thời gian dài giúp việc anh, trong văn phòng của anh. Sau 5 năm tôi sẽ lấy lại quyền phát ngôn của tôi”. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đáp lại: “Phương không cần phải giữ gìn quá đáng đến thế. Phương còn tiếp tục giúp tôi nữa mà”. Thủ tướng Phạm Văn Đồng lúc đó chỉ đồng ý cho Việt Phương chuyển từ Văn phòng Thủ tướng ra Văn phòng Chính phủ, chứ không được đi xa hơn. Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Phương đi xa hơn thì người ta sẽ nghĩ Phương bị kỷ luật, trong khi thực tế thì Phương không hề bị kỷ luật. Tôi cũng không thích Phương đi xa quá. Nên Phương hãy ngồi một chỗ ở trong văn phòng, và vẫn giúp việc cho tôi”

Việt Phương kể: “Tôi rời bỏ vị trí thư ký riêng với lời hứa sẽ không phát ngôn trong 5 năm. Nhưng một năm sau thì tôi không còn thực hiện được lời hứa của mình. Vì anh Lê Duẩn đã gọi tôi về làm thư ký. Tôi nói với anh Lê Duẩn: “Anh là TBT, anh cần ai, anh điều động, thì người ấy sẽ giúp việc cho anh. Anh cần gì tôi sẽ làm. Nhưng xin để tôi không về riêng trong văn phòng anh.”.  Khi đó Việt Phương làm việc ở bộ phận Nghiên cứu quản lý Kinh tế của Phủ Thủ tướng, rồi sau đó tách ra Viện Quản lý Kinh tế do ông Nguyễn Văn Trân làm Viện trưởng. Trước yêu cầu của TBT Lê Duẩn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Trân đã viết, có ký tên và công bố rộng rãi trong Viện: “Việt phương 1/3 thời gian làm với anh Lê Duẩn, 1/3 thời gian làm với anh Phạm Văn Đồng, 1/3 thời gian làm với lãnh đạo Viện”.

3.Có rất nhiều người thắc mắc về sự phản ứng của những nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước – những người rất gần gũi với Việt Phương, sau khi tập thơ “Cửa mở” ra đời. Nhiều người suy đoán Việt Phương đã chịu rất nhiều áp lực từ cấp trên của mình. Nhưng trái với những suy nghĩ đó, Việt Phương lại nhận được sự ủng hộ rất lớn từ những con người đứng đầu đất nước như TBT Lê Duẩn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Việt Phương rất tâm đắc với một câu nói mà vợ ông – nhà giáo Tú Lan – nói về những người cấp trên mà ông đã giúp việc cả đời. Bà nói: “Hiểu anh nhất là anh Tô, nghe anh nhất là anh Nguyễn Duy Trinh, tốt với anh nhất là anh Lê Duẩn”. Áp lực của tập thơ “Cửa mở” với Việt Phương đã giảm đi rất nhiều, khi ông nhận được sự ủng hộ của những con người này.

 Sau khi Cửa mở ra đời, Ban Bí thư có một cuộc họp. Nội dung cuộc họp đề cập đến nhiều vấn đề, nhưng trong đó có một vấn đề đưa ra là bàn về tập “Cửa mở” của Việt Phương”. Lúc đó TBT Lê Duẩn đang ở trong nước. Thường thì TBT Lê Duẩn luôn là người chủ trì các cuộc họp của Bộ Chính trị, nhưng ông không nhất định phải dự tất cả các cuộc họp của Ban Bí thư. Lần đó Lê Duẩn không dự định dự cuộc họp Ban Bí thư lần này, nhưng sau khi nghe nói có bàn về vấn đề “Cửa mở”, TBT lê Duẩn đã đổi ý, quyết định đến dự. Nhà thơ Việt Phương kể, vì buổi họp đó có họp về vấn đề của ông, nên ông không có mặt trong cuộc họp đó, nhưng một người khác cũng là thư ký của Lê Duẩn là ông Đậu Ngọc Xuân sau này đã kể lại cho Việt Phương tường tận về buổi họp đó, đặc biệt là về những ý kiến dành cho Việt Phương và tập thơ “Cửa mở”. Khi đến buổi họp, TBT Lê Duẩn đã dành 90% thời gian buổi họp để nói về văn học – nghệ thuật, về việc sáng tác của người nghệ sĩ, về sự tìm tòi cái mới, cái khó khăn của người làm nghệ thuật. Cuối cùng, khi bàn về tập thơ cửa mở, TBT Lê Duẩn khẳng định một điều: “Trước hết Việt Phương là cán bộ tốt của Đảng. Thứ hai, tập thơ này không có vấn đề gì về mặt tư tưởng”. Câu nói này đã gỡ khó cho Việt Phương rất nhiều.

Một trong những sự ủng hộ lớn nhất mà Việt Phương nhận được khi đó chính là từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng là người đặc biệt nhiệt tình động viên tập thơ “Cửa mở” của Việt Phương. Một người rất ủng hộ Việt Phương là Võ Nguyên Giáp. Lúc đó có rất nhiều lời đồn đại không hay về “Cửa mở”. Cơ quan Tuyên huấn của Bộ quốc phòng có đến gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và hỏi: “Bộ đội có lên tiếng phê phán không, khi có người nói, thơ Việt Phương đâm một dao vào sau lưng những chiến sĩ đang đứng ngoài mặt trận”. Khi đó Võ Nguyên Giáp nói: “Quân đội hoàn toàn im, không nói gì về việc đó cả”.

Chuyện này được chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại cho nhà thơ Việt Phương. Chia sẻ về quan điểm của mình với nhà thơ Việt Phương, Đại tướng nói: “Lúc này nếu tôi yêu cầu quân đội hay báo quân đội lên tiếng ủng hộ “Cửa mở” thì chưa được đâu Phương ạ, nhưng tôi đã nói “im hoàn toàn, không được nói gì cả”. Nhưng Phương yên tâm, thơ còn trong thời gian đấy Phương ạ, không sợ đâu”.

Năm 1988, tập thơ “Cửa mở” của Việt Phương được tái bản, theo yêu cầu tha thiết từ độc giả, đã chứng minh điều Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói “thơ còn trong thời gian đấy” – là đúng.

Nhà thơ Việt Phương kể , trước đổi mới vài năm, nhiều NXB ở Tp.HCM, Cần Thơ, thậm chí là Long An và một vài NXB ở Hà Nội đã đề nghị tái bản tập “Cửa mở”. Sau 12 năm kể từ lần đầu tiên xuất bản, sự ủng hộ của dư luận dành cho tập thơ của Việt Phương đã thực sự rõ ràng. Những NXB này nói đề nghị của họ xuất phát từ yêu cầu của độc giả nhưng Việt Phương từ chối. VP muốn nếu có tái bản, thì phải tái bản ở nơi lần đầu đã xuất bản tập thơ, là NXB Văn Học – vì đó là NXB của Bộ Văn Hóa. Vì thế nhà thơ quyết định chờ đợi. Chờ đến năm 1988, thì giám đốc NXB Văn Học bấy giờ là Lý Hải  Châu và PGD dịch thuật là Thúy Toàn, PGD về thơ là Nguyễn Bao đã gặp Việt Phương và nói: do đề nghị của độc giả trong nhiều năm qua, NXB xin phép tái bản” Cửa mở”. Lúc đó Việt Phương có một điều kiện: in lại không sai một chữ nào. Giữ lại nguyên trang bìa. Và tập thơ đã được tái bản, như một lời khẳng định sự ủng hộ của đông đảo quần chúng dành cho tập thơ của Việt Phương. 18 năm chờ đợi cho việc tái bản một tập thơ đầy tâm huyết, một tập thơ được nhiều sự ủng hộ nhưng cũng bị nhiều sự soi xét, đó là một cuộc chờ đợi dài. Việt Phương đã nghĩ có thể việc đó sớm hơn thế nữa. Tập ‘Cửa mở” tái bản, in 3000 bản, đã bán hết trong một tuần. Sau đó “Cửa mở” còn được tái bản thêm mấy lần nữa và đều nhận được sự ủng hộ lớn

Một sự trùng hợp rất ý nghĩa là năm 1988, khi NXB Văn học làm việc với Việt Phương đề bàn về chuyện xuất bản tập “Cửa mở” thì cũng là năm nhà thơ Việt Phương tròn 60 tuổi.  Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã làm tặng Việt Phương một bài thơ đầy ý nghĩa để tặng Việt Phương:

 

Mấy vần thơ buông tặng Việt Phương

     Thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

        Tặng Việt Phương 60 tuổi

 

Anh Việt Phương ơi.

Tôi chúc anh trẻ mãi không già

Hai ba mươi năm nữa vẫn còn xuân phơi phới

Cửa đã mở rồi.

Hoa thơm hoa đẹp từ bốn phương đưa lại

Hoa nở thành thơ, từng chùm, từng chùm

Chàng trai ta vừa ngâm vừa hát

Vừa nhìn về tương lai, ung dung tiến bước

Ngâm rằng:

Ê a, ê a

Trẻ mãi, ê a, trẻ mãi không già…a a

Trong những ngày gạo châu củi quê

Ta vẫn có những giờ phút giất vui, rất “giui”. (1)

Ê a, ê a.

Tương lai thuộc về chúng ta

Trẻ mãi, trẻ mãi, trẻ m…ã…i….

(ngâm kéo dài rồi xuống giọng dần….

Từ soprano đến mezzo, rồi…) (2)

 

Ngày 5/12/1988

Một người làm mấy câu thơ buông “bằng tay trái”.

                           Văn

 

Rất xúc động với tình cảm mà Đại tướng dành cho mình qua bài thơ này, nên năm 2008, khi in tập thơ mới, nhà thơ Việt Phương đã đặt tên tập thơ của mình là “Cửa đã mở” – lấy ý theo câu thơ “Cửa đã mở rồi/ Hoa thơm hoa đẹp từ bốn phương đưa lại”.

Có rất nhiều người cho rằng, nếu tác giả của “Cửa mở” không phải là Việt Phương – thư ký riêng của Phạm Văn Đồng  - thì có lẽ ông đã không được “yên ổn” sau khi “Cửa mở” ra đời.  Một người bạn nói với ông: “May mà ông là cái nồi, nhưng là cái nồi đồng chứ không phải cái nồi đất. Người ta đập vào cái nồi đồng, chỉ méo mó một chút thôi, chứ nếu ông là cái nồi đất, thì người ta đập tan ông ra rồi” – ý người bạn đó nói Việt Phương được nhiều người bảo vệ, ủng hộ, che chở, nên ông hoàn toàn “bình an vô sự” sau những phát ngôn quá phá cách của mình trong “Cửa mở”. Chính Việt Phương cũng nói, ông như một người được mặc một cái áo giáp và được giúp đỡ rất nhiều từ những người như Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp: “Tôi biết là tôi được bảo vệ. Nhưng tôi cho là tôi được bảo vệ không phải vì những người đó bảo vệ người thư ký của mình. Họ bảo vệ tôi vì họ hiểu được tấm lòng của tôi và ghi nhận tôi.

  THEO NGHỆ THUẬT MỚI

 

 

 

 

XEM CHI TIẾT
NHỮNG HÉ LỘ KỲ DIỆU LIÊN QUAN ĐẾN TẬP THƠ CỬA MỞ

Chân dung nhà văn

Nhà văn viết về cái tốt mà xã hội chưa có thì đó là sự khao khát. Nhà văn viết về cái xấu mà xã hội chưa có thì đó là sự cảnh báo.

THƠ DƯƠNG KIỀU MINH MANG HƠI XUÂN TỪ NHỮNG CÁNH ĐỒNG
THƠ DƯƠNG KIỀU MINH MANG HƠI XUÂN TỪ NHỮNG CÁNH ĐỒNG

Thơ DKM là một giọng điệu riêng biệt trong dòng chảy thơ cách tân sau 1975…

NHÀ THƠ THANH THẢO
NHÀ THƠ THANH THẢO

Ông là nhà thơ nổi tiếng, nhà báo nổi tiếng, nhà làm từ thiện cũng nổi tiếng không kém. Có quá nhiều “nhà” trong một “nhà” mà “nhà” nào cũng hoàn thành xuất sắc chức phận của mình, kể cả “nhà tào lao” trong mỗi cuộc nhậu với anh em hay quan chức.

Công việc nhà văn

Đằng sau những cuốn sách hay là cuộc sống, là những mơ ước và những trăn trở của nhà văn. 

Mới nhất

TRÊN MỘT MIỀN NGẬP ÁNH THIÊN THANHTRÊN MỘT MIỀN NGẬP ÁNH THIÊN THANH
PHÒNG VIẾT GIỐNG CÁNH ĐỒNG LÀNG TÔIPHÒNG VIẾT GIỐNG CÁNH ĐỒNG LÀNG TÔI
NHÂN VẬT TRUNG TÂM & QUYỀN SÁNG TẠO CỦA NHÀ VĂN TRONG TIỂU THUYẾT LỊCH SỬNHÂN VẬT TRUNG TÂM & QUYỀN SÁNG TẠO CỦA NHÀ VĂN TRONG TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ

Hoạt động nhà xuất bản

Nhà xuất bản Hội Nhà văn được thành lập năm 1957, là sự kế thừa và tiếp thu có hiệu quả công tác xuất bản của Nhà xuất bản Văn nghệ (thành lập tháng 3 năm 1948 thuộc Hội Văn nghệ Việt Nam)

XEM CHI TIẾT

Những video mới nhất

Nơi chia sẻ, tương tác với bạn đọc về những hoạt động của hội nhà văn để bạn đọc đến gần hơn với chúng tôi

XEM TẤT CẢ

Liên hệ với Nhà xuất bản

"Đọc sách hay cũng giống như trò truyện với các bộ óc tuyệt vời nhất của những thế kỷ đã trôi qua."

 

Địa chỉ

Số 65 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

XEM TRÊN BẢN ĐỒ

Điện thoại

024 382 22135

Email

nhaxuatbanhnv@gmail.com

XEM CHI TIẾT